ŞENKÖY’ÜN COĞRAFİ YAPISI
Şenköy Yalova ilimize bağlı şirin bir köydür.
Kuzeyden Yalova ya 30 km, Çınarcığa 12 km, Güneyden Esenköy e 5 km , Armutluya 17 km
Doğa güzelliğiyle ve Avrupa nın ikinci büyük ormanı sayılan Uludağ’ın kıyısında şirin bir orman köyüdür.
Şenköy, İstanbul a doğal güzellikleri bozulmamış en yakın köydür.
Tipik Marmara iklimin hakim sürdüğü bitki örtüsünde muz hariç tüm meyve ve sebzelerin yetiştirildiği şirin bir köydür.
Yalova sahilinden Bursa, Esenköy ya da Armutlu yönüne yolu düşenler Çınarcık ilçesi sahilinden geçerek, Kocadere Yalısından içeri kıvrılıp (mecburi istikamet) Kocadere Beldesinden geçerek Şenköy e ulaşırlar. Daha doğrusu Şenköyün içinden geçerler.
Şenköy Sahilinden transit yol olmadığı için hem deniz kıyısından bakirliğini korumuş, mükemmel koyları mevcuttur.
Ihlamur, Kestane ve Defne nin en bol olduğu sık ormanın kenarında olması nedeniyle tipik bir orman köyüdür.
Turistik gezi için hem ormanında hemde deniz sahilinde kamp kurmak için mükemmel doğal güzelliklerine sahiptir.
***
(Fotograf için Muhsin SEVENCAN beye teşekkür ederiz.) ŞENKÖY’ÜN TARİHİ YAPISI
Şenköy eski adı Kocadere-i Bala dır. Osmanlı Devletinin kuruluşundan hemen sonra Marmara Denizini geçmek için Bursa nın hemen ilerisine uç birlik köyü olarak kurulmuş en eski Osmanlı Köyüdür.
Kocadere-i Bala ismiyle anılan köy 1950 yılında İstanbul Valisi Fahrettin Kerim GÖKAY ın ziyaretleri sırasında köy halkının güler yüzlü ve misavir perleğine hayran kalarak ‘Bu köyü şen ve neşeli gördüm adı Şenköy olsun’ diyerek değiştirilmiştir.
Şenköy, Yalova nın batısında kurulan üç Türk köyünden biridir. Osmanlı arşiv belgesinden şu ana kadar ulaşabildiğimiz bilgiler ışığında 2000 haneli Katırlı Rum Köyü ile 450 haneli Ergene Rum köyünü kontrol altında tutacak uç karakol görevi yapacak mahiyette kurulmuş daha sonraları da göç alarak bir yerleşim yeri haline dönüşmüştür. Köyde Osmanlı döneminden kalma muntazam bir hamam, suçluları nezaret altında tutabilmek için hapishane, okulu ve günümüze kadar ulaşan cami minaresi bulunmaktadır. Bu eserler bize köyün kuruluş tarihi ile ilgili tahmini bilgiler vermektedir. Bu eserlerden günümüze ulaşan sadece minaredir.
Şenköy Marmaranın hatta ülkenin en nadide özelliklerine sahip bir doğal yaşam yeridir. Bu yüzden Osmanlı Devletinin hep arka bahçesi olmuştur. Osmanlı sarayının adeta eli ayağı konumundadır. Dağdaki kar kuyularından Osmanlı sarayına yazları kar, kışları ise taze meyve ve sebze taşınırmış ..
Köyün bahçelerinde yetişen nadide meyve ve sebzeler Engere sahilinden kayıklarla saraya taşınırmış.
Hatta Sarayın ileri gelen Paşaları bile bu köyden paraları araziler satın almışlar.
Köyün hemen altında ise 450 haneli Rum Engere köyü bulunmakta imiş. Şenköy bahçeler içinde kurulu orman işleri ile uğraşır iken, Engere köylüleri ise sahilde zeytincilik ve ticaret işi ile uğraşan zengin bir köy imiş.. Bu bilgilerin doğruluğunu Engere sahilindeki kazılardan çıkan buluntular ve hala belirgin kalıntıları duran Kiliseden anlamaktayız.
Uzun yıllar Engere sahil köyü ile Yukarı Kocadere köyü ve Aşağı Kocadere köylüleri beraberce ve dostça yaşarlar iken Milli Mücadelede çok üzüntü verici olaylar ve tarihi katliamlar yaşanmıştır.
I.Dünya savaşında Osmanlı İmparatorluğunun kuşatılmasına sırasında Yunanistan ın içeriden Rum köylerini kışkırtma planlarından biride işte bu bölgede yaşanmıştır.
Yalova nın değişik Rum köylerinin ayaklanması gibi bir gecede Yunanlıların dağıttığı silahlarla bu Rum Engere köylüleri ayaklanmıştır.
12,15 Mayıs 1921 tarihli …. Nolu Bab-ı Ali’den onaylanmış İsmail oğlu İbrahim ağanın ifade tutanağına göre Kocaderede yaşanan katliam şöyle anlatılmaktadır.
24 Nisan 1921 Pazar günü Yukarı Kocadere köyüne yarım saat mesafede bulunan Engere Rum köyü muhtarı Ligori Kocadere köyüne gelir. “ Emniyetle yaşamak istiyorsanız köyümüze gelin birde bana erzak verin. Köyünüze bir saldırı olmayacağına dair Yunan kumandanından bir belge alayım”. Diye köy halkını ikna eder ve (Engere) köyüne götürür.
Ertesi gün erkekleri köyü beklemek, üzere tekrar Kocadereye gönderir. Bu sırada biri yaklaşık yüz, diğeri ise ikiyüz Yunan askeri ile Engere köyü Rumlarından oluşan çeteler köyü basarak evlerdeki kıymete değer ne kadar eşya varsa yağma etmişler ve köy halkından gördükleri herkese saldırmaya başlamışlardır. Köy imamı kurşuna dizilirken, acımasızca ve vahşice yapılan katliamlar yapılmıştır..
27 Nisan 1921 Çarşamba günü katliamlar doruğa ulaşır. Yukarı Kocarere köylülerini topladıkları Engere sahilinde kayıklara bindirerek Dersaadet-e İltica etmeleri için gönderirken arkadan ateş ederek kayıklarda katletmişlerdir. Diğer kalan kadın ve çocukları ise Engere uçurumu diye bilinen kayalıklardan atarak parçalamışlar ve süngülemişlerdir.
Köyden toplanan Kuran ve kitaplar Köy mezarlığı kenarında bulunan tarihi 3000 yıllık Kovuklu Çınarın içine doldurularak ateşe verilmiştir. Bu Kovuklu Çınar bu gün turizm amaçlı olarak hala kullanılmaktadır. Köyün Camisinin kurşunlanmasının kanıtı olarak hala minare ve camideki kurşun delikleri bugün bile durmakta tarihe şahitlik etmektedir.
Aşağı Kocadere halkını ise Köy Camiine insanlar doldurularak canlı canlı yakılmıştır.
Şenköyün bitişiğindeki bugünkü Kocaderede Beldesinde her sene 27 Nisan katliamı anılmaktadır.
Bu katliamın daha detaylı anlatımını Şenköy’lü Öğretmen Muhsin SEVENCAN’ın araştırma çalışmalarından bulmak mümkündür.
***
ŞENKÖY’ÜN EKONOMİK YAPISI
Şenköy ün geçim kaynağı önceleri tamamen orman ve odun kesimi iken ormanın koruma altına alınması ve ağaç kesmenin yasaklanmasıyla meyve ve sebze yetiştiriciliğine yönelmiştir.
Kızılcıkla birlikte, Zeytin, Elma, Kiraz, Kestane, Ihlamur, Fasulye ceviz ve kivi gibi ürünler bol miktarda yetiştirilir.
Şenköyle özdeşen en önemli gelir kaynağı kızılcık meyvasıdır. Dünyanın en kaliteli ve doğal kızılcık burada yetişir. Gerek toprağın verimliliği ve gerekse hava şartlarının uygunluğu bu meyvanın en iri, kaliteli ve bol miktarda yetişmesini sağlamaktadır.
Kızılcık tonlarca yetiştirilerek İstanbul’a kamyonlarca taşınmaktadır.
Her sene Ağustos ayının ilk Cuma günü Kızılcık Festivali düzenlenmektedir.
Zeytinde ise Türkiye’nin kalorisi en yüksek zeytinleri Engere sahilinde ki bahçelerde yetiştirilmektedir.
Dağdan bol miktarda Ihlamur, ve Kestaneler çuval cuval toplanır. Elmalıklar ise son zamanlarda masrafı yüzünden kivi ile yer değiştirmektedir.
***
ŞENKÖY’ÜN TURİZMİ
Köyün çok eski Tarihi bir mezarlığı vardır. Mermer sütun ve başlıkların bulunduğu Osmanlı Mezarlığı devasa güneşi kesen gürgen ağaçlarıyla gölgelenmiş mistik bir hava estirir.
Mezarlığın bitişiğindeki üçbin yıllık olduğu söylene gelen bir yaşlı çınar vardır. Bu yaşlı çınarın içi yirmi metrekarelik bir kovuk bulunmaktadır.
Ziyaretçilerin ilgisini çeken bu kovuklu çınar hala üstten yeşeren dallarıyla tüm canlılığını korumaktadır.
Mezarlığın hemen bitişiğinde köy pazarı kurulur. Köylünün bahçesinde yetiştirdiği ürünlerini burada satılır. En doğal ve güzel meyva ve sebzeler yoldan geçenleri büyüler ve alış veriş yapmadan geçmek pek de mümkün değildir.
Armutlu Bursa Sahil yolu bu köyden geçmektedir. Köyden geçen yolcular köyün doğal güzelliğinden büyülenerek Köy meydanındaki yüz yıllık çınarların altındaki kahvehaneslerinde biraz soluklanarak, hoş sohbetle demlendikleri çayın ve kahvenin kırk yıllık hatırı ile kalkarlar..
Köyün ormanında güzel bir yaylası vardır. Lakin köylünün orman işlerini bıraktıktan sonra bu yayla çevre köylerce kullanılmaktadır. Çıktığını yayladan inerken ormanın muhteşemliği sizi büyüler. Yeşil örtünün içinde şırıl şırıl akan değirmen dere şelalesi ve hemen altında kurulan en doğal Alabalık tesisleri damak tadınıza unutulmaz hatıra bırakacaktır. Yazın Esenköy ve Çınarçık bu alabalık tesislerine akın etmektedir.
Şenköy ün hemen altında Engere sırtlarında Yarenbaba Türbesi bulunmaktadır. Ne zaman geldiği belli olmayan bu evliya Yalova nın ziyaret edilen önemli yerlerden bir yeridir.
Yarenbabaya dikilen 30 metre yüksekliğindeki Türk bayrağı tüm Marmara dan görülmekte olup izleyenlerin göğsünü kabartmaktadır.
Engere deniz sahili ise bakir koylarıyla göz doldurur. Köylünün iş güç nedeniyle pek kullanmadığı bu deniz sahili ailesiyle denize girmek isteyenler için ideal bir sahildir. Ayrıca izciler ve guruplar içinde doğal koylar mevcuttur.
Denizden balık tutmakta mümkündür.
Daha birçok doğal güzellikleri bulunan bu köyün insanları da köyün ismi gibi şen şakraktır ve Güzel İnsanlardır.
Selam olsun yolu Şenköy e düşenlere..
Bu bilgiler izinsiz veya kaynaksız kullanılamaz.
Mehmet BALLI/Araştırmacı Yazar Editör-2007 |
